Oud PTT Gebouw Amsterdam 
Kunstwerk de 4e Dimensie

Expositie April 1961 Telefoongebouw Amsterdam
van werken van Lotti van der Gaag, Hans Ittmann ,Henk Zweerus

In het in aanbouw zijnde telefoongebouw West-Osdorp, L. van Sonsbeeckstraat, van de Plaatselijke Telefoondienst Amsterdam van 14t/m 18 april 1961.
Gearrangeerd door de Nederlandse kunstrichting, ter gelegenheid van de symbolische overdracht van de nieuwe telefoongebouwen Zuid-Amstel,
West-Sslotervaart en West-osdorp waarvoor door bovenvermelde kunstenaars plastieken werden vervaardigd.

Met een enthousiasme, eigen aan de geest van pioniers, betrekken de eerste bewoners van Amsterdam nieuwe tuinsteden hun pas gereedgekomen huizen en vinden in hun directe omgeving reeds scholen en buurtwinkels.
De PTT blijft hierbij niet ten achter door ervoor te zorgen dat de wachttijd voor een telefoonaansluiting bij de adspirant-abonnees zo kort mogelijk is.
Naast de reeds geruime tijd geleden in gebruik genomen telefooncentrale voor de eerste tuinstad Slotermeer heeft het Staatsbedrijf der PTT de Dienst der Publieke Werken alhier opgedragen, voor de tuinsteden Slotervaart (20.000 abonnees), Buitenveldert (20.000 abonnees) en Osdorp (10.000 abonnees) een centrale te bouwen ieder met een uitbreidingsmogelijkheid van 10.000 aansluitingen.
Het ontwerp is van architect B.l.Odink (Afdeling Gebouwen) in nauwe samenwerking met Ir. J.W.Kamerling (Afdeling Utiliteitsbouw) voor , wat de uitvoering betreft. Bij het ontwerp gingen de gedachten uit naar prefabricatie mede ter ontlasting van de bouwmarkt.
Gestelde eisen, zoals zo min mogelijke toetreding van dag- en zonlicht, een regeling van de luchtvochtigheid binnen nauwe grenzen in de verschillende ruimten met T.L.-verlichting, nodig voor een precisie-montage, zijn in de vormgeving van ex- en interieur terug te vinden.
De belangrijkste ruimten in deze gebouwen zijn de kabelkelders, waarin onder straatniveau de dikke kabeltrossen binnen komen en vanuit de kelders worden gebracht naar de erboven gelegen hoofdverdeler om daarna gesplitst te stijgen naar de op de verdieping gelegen automatenzaal (vrije overspanning 16 Meter) voor aansluiting per abonnee op de ingenieuze apparatuur, een soort van hersenstelsel, dat stroompjes doorgeeft, tikt, draait en nog veel meer.
Bewust is uiterlijk gestreefd naar in totale schaal-vergrotende uitdrukkingsvorm, zonder opdeling van verdiepingvloeren; een stevige betonnen hersenpan waarvan de zonwerdende roosters als wenkbrauwen boven de spaarzaam verstrooide lichtspleten hangen.
Met medewerking van de easthetisch adviseur der PTT, de Heer CR.N.de Moor, was het mogelijk voor deze drie centrales de beeldhouwers  Lotti van der Gaag,
Hans Ittmann en Henk Zweerus uit te nodigen om ieder voor zich in een plastiek het wezen van de telefoon en wat hiermede samengaat, uit te beelden.
De nauwe samenwerking tussen architect en beeldhouwen is hierbij opvallend. De plastieken kunnen niet zonder het gebouw, het gebouw niet zonder de plastiek.
Lotti van der Gaag zocht het boven de ingang van de telefooncentrale West-slotervaart in een vrije brons, ruig van structuur met ' een kleurige patine, primitief verwant aan strottenhoofd, oorschelp en vormen volgens insiders sterk verwant aan de apparatuur (Lotti zegt “niet alles hoeft verklaarbaar te zijn”.

Hans Ittmann zocht het tegen het gesloten geel gemetselde gevelvlak * van het administratie-/woongedeelte van de centrale Zuid-Amstel in een metaalplastiek waarin hij door de zogenaamde ring van “Meubius” (een omstreeks 1800 levende Duitse mathematicus) de functie van de telecommunicatie wil uitbeelden.

De zojuist aangebrachte betonplastiek van Henk Zweerus aan de telefooncentrale West-Osdorp, volledig aangepast aan de betonstructuur van de gevelelementen en eveneens in de fabriek vervaardigd, laat een kabelsplitsing zien.
Getracht is door verschil in kleur van de betonelementen en van de toegepaste afsluitende baksteenwanden, alsmede door de plaats en het materiaal van de plastiek, aan de verschillende centrales een eigen karakter te geven dat aansluit aan de bebouwing van de wijk waarin de centrale is geprojecteerd.

Zolang de uitbreidingen nog niet zijn gerealiseerd, kunnen deze gebouwen qua siddering en architectonische verschijningsvorm nog niet volledig naar hun merites worden aangeslagen.
Architectuur, techniek en toegepaste kunst gaan bij deze gebouwen beeldend hand in handt vandaar het optreden van enkele leden van de Mimegroep Caroussel onder de titel “Onmoeting tussen kunst en techniek”.

Ontmoeting tussen kunst en techniekî? Een impressie in mime en dans gebaseerd op werkbewegingen.
Uitgevoerd door Marjolein Vogels en enkele Leerlingen van
de Nederlandse Pantomime: Rob Krot,Renê Lerschen,Nico van Houten.
De choreografie is van Frits Vogels.

Concrete muziek van Trudi Ittmann overgaande in muziek van ' A.Vivaldi.

Geexposeerde werken
Lotti van der Gaag

1. Roofvogel    brons                                                                           Niet te koop
2. Tortakel       brons                                                                            f. 2750.--
3. Nachtsfeer  brons                                                                             f.3500.--          
4. Spin              terra-cotta                                                                    f.1000.-
5. Maangodin  terra-cotta                                                                   f.1000.-
6. Angstdroom terra-cotta                                                                  f.1000.-
7. Strijd             brons                                                                            f.2000.-
8. Psychose      terra-cotta                                                                   f.1000.-
9. Labyrinth      terra-cotta                                                                   f.1000.-
10. Kop              gips                                                                               f.750.-
11. Hij                terracotta                                                                    f.1250.-

Hans Ittman

12. Ontwikkelde              1961   polyester           120x150                             f.2000.--
13. Boom                       1958  staal                  250x100x100                       f.2500.--
14. Vogel                       1960   polyester           150x70x120                        f.3000.--
15. Schoepenrad             1958   ijzer                  200x125x100                       f.3000.--
16. Portret Mevrouw W.    1958   ijzer                 150x120x100                        f.2000.--
17. Bos                          1960   ijzer                 88x60x30                            f.2000.-
18. Vegatatie                  1960   ijzer                 100x50x40                           f.2000.--            
19. Elan                         1958   brons                140x100x100                       f.2500.--
20. Insekt                      1960   ijzer                  60x30x30                            f.1000.--            
21. Abstractie                 1958   koper                40x20x26                            f.1000.--            
22. Gevouwen vorm          1960   ijzer                  60x55x30                            f.1000.--            
23. Toren                       1959   ijzer                  80x18x12                            f.1000.--            

Henk Zweerus
24. Decoratie 1957            gepatineerd gips niet te koop
25. Zittende vrouw 1958  terra-cotta f. 1.000,-..
26. opeenstapeling 1960   gips 
27. Muze der muziek  1960        terra-cotta
28. Voorstudie beeld  Leidsebosje 1955        terra-cotta
29. Emmaus 1961 gips
3O. Twee figuren in ovaalvorm       terra-cotta
31. Compositie van drie figuren 1958        terra-cotta

Lotti van der Gaag

Lotti van der Gaag is in december 1924 te 's-Gravenhage geboren.
Zij kreeg haar opleiding aan de Vrije Academie aldaar, onder leiding van Livinius van der Bundt.
Haar debuut was een expositie bij Loujetzky in Den haag in het jaar 1949. Later was er ook werk van haar te zien in de kunstzaal van Magdalene Sothmann te Amsterdam.
Daarna trok Lotti van der Gaag naar Parijs waar zij zes jaar werkte en leerlinge was van Zadkine. Zij exposeerde ook in Parijs, en wel op de Salon de Jeune Sculpture en in het Musêe d’art Moderne.
Op de salon de Mai was ze eveneens vertegenwoordigd en haar werk stond daar samen met werk van onder andere Picasso, Laurens en Giacometti.
In 1953 werd haar een Franse studiebeurs toegekend. In die tijd exposeerde zij een paar maal in Holland, in 1955 bij Le Canard te Amsterdam, in 1954 op de keukenhof en op Sonsbeek en in 1955 was er werk van haar op Contour te Delft.

In groepsverband exposeerde zij tevens werkstukken in de Kunsthalle in Bern en in verschillende Duitse musea en in Amerika, terwijl regelmatig haar werk te zien was op de tentoonstellingen georganiseerd door De Nederlandse Kunststichting te Amsterdam.
Het Stedelijk Museum te Amsterdam en het Gemeente-museum in Den Haag
hebben beide werk van haar aangekocht, evenals het Musêe des Beaux Arts te Parijs.
Lotti van der Gaag werkt voornamelijk in terra-cotta.
Ze heeft zowel een atelier in Parijs als in Den Eaag. In 1958 werd haar werk bekroond met de Prix Susse.
Wij stelden haar de volgende vragen: Wat zijn de aanleidingen die U een werk doen beginnen? Wat is Uw opvatting over het contact met de beschouwer van Uw werk?

Op de volgende bladzijde vindt U haar antwoord op deze Vragen.

Lotti van der Gaag
Door innerlijke drang geestelijke emotionaliteit en inspiratie tot kreativiteit ga ik beeldend denken en vormen zonder echter de realiteit der fantasie uit het oog te verliezen
vroeger experimenteel toekende naar vormen en structuren uit- gaande van de woeste primitiever natuur ben ik gekomen tot het abstraheren van mijn gevoelsvormen zonder echter tot volkomen abstractie te zijn vervallen
mijn beelden zouden aanspoelsels der demonische zee kunnen zijn of te vinden in de woeste wouden tussen stronken en beetwortels en vormen ieder op zich- zelf een eigen schepping.
Eeîn voor ieder makkelijk te begrijpen beschouwing over mijn werk kan ik niet geven daar een ieder voor zich zijn eigen visie en gevoel moet laten werken en gebruiken niet alles op deze wereld is te verklaren

Henk Zweerus

De beeldhouwer Henk Zweerus werd in 1920 geboren.
Hij studeerde van 1959 tot 1944 aan de Rijksacademie te Amsterdam onder leiding van Prof. Bronner.
Zijn werken werden geëxposeerd op Sonsbeek-tentoonstellingen te Arnhem; in Bern in 19561 in het Museum Boymans-van Beulingen te Rotterdam in 1957 op de Biennale te Venetie in 1958 en in verscheidene steden in de U.S.A. in de jaren 1957 en 1958.
Plastieken van hem werden aangekocht door het Rijk, door de Gemeente Amsterdam en particulieren.
In opdracht van de Gemeente Amsterdam maakte hij een plastiek in steen die geplaatst is bij het Leidsebosje.
Hij maakte verschillende reizen naar Frankrijk.

B.J. Odink
De architect Odink werd in 1918 geboren. Na de opleiding aan de Hogere Technische School studeerde hij aan de Academie voor Bouw- kunst te Amsterdam en behaalde in 1949 het architectendiploma aan de Afdeling Bouwkunde.
Tot 1948 was hit verbonden aan particuliere architectenbureaux.
Daarna was hij tot 1954 werkzaam bij de Dienst Noord-oost-polder- werken. Hij maakte vele woningen en boerderijen in de N.O.P.
Thans werkt hij bij de Dienst der Publieke Werken van de Gemeente Amsterdam.
Gereedgekomen werken van hem zijn onder andere de stadsgids van Amsterdam; het kleedgebouw bij de speeltuin aan het Weteringcircuit; het garagecomplex van het gemeentevervoersbedrijf aan de Jan Tooropstraat aan het Overtoomseveld, waaraan Jan Bons medewerkte met een aluminium plastiek; een geprefabriceerde G.L.O.-school aan de Henri Dunantstraat (Slotervaart) met wandschilderingen van A. Rovers; een geprefabriceerde G.L.0.-school  in de Zeelandstraat (Buitenveldert) met wanddecoraties van A.Roos , het interieur van de Europahal van de N.V. Luchthaven schiphol, onder andere de pers- en televisiezaal; de Telefooncentrale West-Slotervaart met een aansluitende brug, waarvoor Lotti van der Gaag een bronsplastiek maakte; de Telefoon- centrale Zuid-àmstel aan de Europaboulevard waarvoor
Hans Ittmann een gevelplastiek maakte; en de Telefooncentrale West-Osdorp aan de L.van Sonsbeekstraat met als decoratie een betonplastiek van Henk Zweerus.







http://www.buitenbeeldinbeeld.nl/ZuiderAmstel/ittman.htm
Foto's en Tekst

Jaar voltooiing 1959
Adres: Europaboulevard 17 Amsterdam